السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)
323
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)
426 - ( 14 ) عبدالرحمان بن ابى عبداللَّه و عبداللَّه بن سليمان گويند : « از امام صادق عليه السلام سؤال كرديم : شخصى چيزى را مىبخشد آيا اگر بخواهد مىتواند از آن بازگردد يا نه ؟ امام عليه السلام فرمود : هبه به خويشاوندان و هبه كسى كه از هبهاش ثواب مىبرد ، لازم و گذراست و در غير آن اگر بخواهد مىتواند بازگردد . » 427 - ( 15 ) در كتاب دعائم الاسلام از امام صادق عليه السلام روايت مىشود كه فرمود : « هبه كننده مىتواند از هبهاش بازگردد ، تحويل گرفته شده باشد يا تحويل گرفته نشده باشد ، مگر هبه به خويشاوندان يا به كسى كه از هبهاش ثواب مىبرد و در غير اين موارد اگر بخواهد و هبه به حال خود موجود باشد مىتواند بازگردد و اگر هبه از دست رفته باشد ، چيزى براى هبه دهنده نيست . و دربارهء شخصى كه از ديگرى مقدارى درهم طلبكار بود و آن را به وى بخشيد ، امام عليه السلام فرمود : حق ندارد آنها را بازگرداند . » 428 - ( 16 ) در همان كتاب از امام صادق عليه السلام روايت مىشود كه فرمود : « هركس با انگيزه و هدف خشنودى خداوند و سراى آخرت و نيكى به خويشاوندان چيزى را ببخشد ، حق بازگشت از آن را ندارد و هركس به انگيزه جايگزينى چيزى را ببخشد ، در صورتى كه جايگزين نشود مىتواند از آن بازگردد . » 429 - ( 17 ) در كتاب من لا يحضره الفقيه آمده است : « از سخنان كوتاه و پرمعناى بى سابقه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين است : پس گيرنده بخشش همانند پس گيرنده استفراغش است . » موسى بن اسماعيل بن موسى بن جعفر عليه السلام از پدرش عليه السلام از نياكانش عليهم السلام از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز اين حديث را روايت كرده است . 430 - ( 18 ) در كتاب العوالى از معصوم عليه السلام روايت مىشود كه فرمود : « براى انسان روا نيست كه هديهاى عطا كند يا هبهاى ببخشد و پس بگيرد مگر پدر در آنچه به فرزندش مىدهد . حكايت كسى كه چيزى را مىبخشد و سپس از آن بازمىگردد همانند حكايت سگى است كه مىخورد و وقتى سير شد استفراغ مىكند ، سپس بار ديگر استفراغش را مىخورد . » ارجاعات گذشت : در روايات باب سى و پنجم از ابواب حقوق مستحب مناسب با اين باب هست . و در روايت دوم از باب هفتاد و هشتم از ابواب كسرهاى روا و ناروا اين گفته كه : « شخصى هديهاى به انگيزه جايگزين به ديگرى مىدهد ولى هديه گيرنده به جاى آن چيزى نمىدهد تا مىميرد و هديه دهنده هديه خويش را به همان صورت مىيابد . آيا مىتواند - در صورت امكان - آن را بازگرداند ؟ ، امام عليه السلام فرمود : اشكال ندارد كه آن را بردارد . »